Hoe kom je van menstruatiekrampen af: Wat werkt echt?

Niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's), waaronder ibuprofen en naproxen, behoren volgens klinische onderzoeken tot de best onderbouwde behandelingen voor menstruatiekrampen (Marjoribanks et al., 2015). Wanneer ze geschikt zijn voor de individuele patiënt, verminderen deze geneesmiddelen de prostaglandinen, hormoonachtige stoffen die betrokken zijn bij de baarmoedercontracties die krampen veroorzaken.

Medicatie waarvoor sterk wetenschappelijk bewijs bestaat.

Ibuprofen werkt mogelijk het beste wanneer het wordt ingenomen bij de eerste tekenen van bloeding of kramp, voordat de pijn hevig wordt, maar het moet alleen worden gebruikt zoals aangegeven op het productetiket of door een zorgverlener. NSAID's zijn niet voor iedereen geschikt, dus mensen met relevante maag-, nier-, bloedings-, allergie-, zwangerschaps- of medicatiegerelateerde problemen dienen een arts of apotheker te raadplegen alvorens ze te gebruiken. Naproxen werkt via een vergelijkbaar mechanisme en blijft langer in het lichaam. Paracetamol kan ook worden gebruikt tegen pijn, hoewel vergelijkende studies over het algemeen een sterkere verlichting van menstruatiepijn laten zien met NSAID's. Hormonale anticonceptie kan bij veel gebruikers krampen verminderen, maar deze optie vereist een individuele medische beoordeling en er zijn overwegingen die verder gaan dan alleen pijnverlichting.

Het toepassen van warmte op de onderbuik heeft in ten minste één gerandomiseerd onderzoek vergelijkbare resultaten opgeleverd als ibuprofen (Akin et al., 2001). Een warmtekussen, warmwaterkruik of zelfklevende warmtepleister ontspant de baarmoederspier en verhoogt de bloedtoevoer naar het gebied, wat de pijn lijkt te verlichten via een mechanisme dat losstaat van medicatie.

Lichte tot matige lichaamsbeweging, zoals wandelen of yoga, heeft in verschillende studies een bescheiden positief effect laten zien op menstruatiepijn, mogelijk door een verbeterde bloedsomloop en de aanmaak van endorfine. Het bewijs hiervoor is minder sterk dan voor medicatie of warmte. Voor mensen die zich goed genoeg voelen om te bewegen en geen medische reden hebben om hun activiteit te beperken, is lichte tot matige beweging over het algemeen een veilige optie, maar de activiteit moet worden aangepast aan de symptomen en de individuele gezondheidsbehoeften.

Methoden met zwakker of tegenstrijdig bewijs.

Voedingssupplementen zoals magnesium, omega-3-vetzuren en vitamine B1 zijn onderzocht voor de behandeling van menstruatiepijn. Sommige onderzoeken tonen een bescheiden effect aan, terwijl andere geen effect laten zien. Het algehele bewijsmateriaal is zo inconsistent dat deze supplementen eerder als secundaire dan als primaire behandeling moeten worden beschouwd. Kruidenmiddelen, waaronder gember en kamillethee, lijken in enkele kleinere studies veelbelovende resultaten te laten zien, hoewel de steekproefomvang over het algemeen te klein is om definitieve conclusies te trekken.

Pijn die zo hevig is dat normale dagelijkse activiteiten worden belemmerd, of pijn die niet reageert op standaarddoseringen van vrij verkrijgbare pijnstillers, kan wijzen op een onderliggende aandoening zoals endometriose of baarmoederfibromen. Krampen die in de loop van de menstruatiecyclus steeds erger worden in plaats van stabiel te blijven, vereisen ook medisch onderzoek in plaats van zelfbehandeling.

Als ibuprofen veilig voor u is, kan het innemen ervan zodra de krampen beginnen – of aan het begin van de menstruatie bij mensen die daar regelmatig last van hebben – effectiever zijn dan wachten tot de pijn ondraaglijk is. Volg de instructies op het productetiket en raadpleeg een arts of apotheker als u twijfelt of NSAID's geschikt voor u zijn.

Uit ten minste één klinisch onderzoek is gebleken dat warmtetherapie qua pijnverlichting vergelijkbaar is met ibuprofen, waardoor het een redelijke optie is voor mensen die liever geen medicatie gebruiken of deze als aanvulling op medicatie willen inzetten.

Pijn die normale activiteiten belemmert, niet verbetert met standaardmedicatie of in de loop van meerdere behandelingscycli verergert, moet door een zorgverlener worden beoordeeld.

Warmte, beweging en adequate pijnstilling kunnen helpen bij krampen. Bij hevige of verergerende pijn dient u medisch advies in te winnen.