Adet döngüsü düzensizliği, ergenlik döneminde yetişkinliğe göre önemli ölçüde daha yaygın ve belirgindir; bunun başlıca nedeni, menarştan sonraki ilk iki ila üç yıl içinde anovulatuar döngülerin daha yüksek oranda görülmesidir (Flug vd., 1984). Bu temel farklılık, iki yaşam evresi arasında gözlemlenen birçok semptom varyasyonunu etkiler.
Krampların Oluşum Şekilleri Farklıdır
Altta yatan yapısal bir neden olmaksızın ortaya çıkan primer dismenore (adet sancıları), yumurtlama döngüleri daha düzenli hale geldikçe menarştan hemen sonraki yıllarda genellikle biraz şiddetlenir; çünkü krampların tetikleyicisi olan prostaglandin üretimi yumurtlama ile yakından ilişkilidir. Ergenlik döneminde yumurtlama döngüsünün erken dönemlerinde çok az veya hiç kramp yaşamayan bir genç, döngüleri düzenli olarak yumurtlamaya uygun hale geldiğinde daha belirgin ağrı hissedebilir. Yetişkinliğin ilerleyen dönemlerinde, özellikle doğum yapanlarda doğumdan sonra, bazı bireyler ergenlik ve genç yetişkinlik yıllarına kıyasla kramp şiddetinde azalma bildirmektedir; ancak bu durum evrensel değildir ve altta yatan mekanizma üzerine yapılan araştırmalar henüz tamamlanmamıştır.
Akış Hacmi ve Öngörülebilirlik
Ergenlik dönemindeki adet kanamaları, bir döngüden diğerine çok hafiften oldukça yoğuna kadar değişen, düzensiz hormonal düzenleri yansıtan daha dramatik dalgalanmalar gösterir. Yetişkinlik dönemindeki adet döngüleri ise, bir kez oturduktan sonra, belirli bir birey için daha tutarlı bir kanama düzeni gösterme eğilimindedir ve aydan aya daha az dramatik varyasyon gösterir.
Adet Öncesi Belirtilerin Niteliği Değişebilir
Adet öncesi belirtiler üreme çağı boyunca görülse de, bazı araştırmalar, ruh hali değişimleri ve sinirlilik de dahil olmak üzere duygusal belirtilerin, ergenlik döneminde, yani adet döngüsünden ayrı olarak, ergenliğin kendisiyle ilişkili daha geniş duygusal ve hormonal değişikliklerle zaten belirgin olan bir dönemde, özellikle yoğun olarak bildirilebileceğini öne sürmektedir (Rapkin & Winer, 2009). Ergenlik dönemindeki genel duygusal dalgalanmalardan döngüyle ilgili ruh hali değişikliklerini ayırt etmek, daha geniş gelişimsel değişiklikler yerleştikten sonraki dönemlere göre ergenlik yıllarında daha zor olabilir.
Cilt ve Vücut Değişiklikleri
Adet döngüsüyle bağlantılı hormonal akne, özellikle ergenlik döneminde cilt yağ üretiminin zaten yüksek olduğu zamanlarda daha belirgin olarak ortaya çıkabilir. Bu örtüşme, adet döngüsüyle ilişkili sivilceleri genel ergenlik aknesinden ayırt etmeyi zorlaştırabilir; oysa yetişkinlikte hormonal akne daha belirgin bir şekilde adet döngüsüyle bağlantılı bir seyir izler, genellikle çene hattı çevresinde yoğunlaşır ve adet döneminden önce tahmin edilebilir bir şekilde ortaya çıkar.
Ağrı Kesici İlaçlara Yanıt
Bazı araştırmalar, adet ağrısı için kullanılan başlıca ilaç sınıfı olan steroid olmayan antiinflamatuar ilaçların, adet döngüleri tamamen yumurtlama gerçekleşip yerleştikten sonra, erken dönemdeki, bazen yumurtlama gerçekleşmeyen ergenlik dönemi döngülerinin daha değişken ağrı paternlerine kıyasla biraz daha tutarlı bir etkinlik gösterebileceğini belirtmektedir (Marjoribanks vd., 2015). Bu, ilacın ergenler için genel olarak daha az etkili olduğu anlamına gelmez, aksine bu aşamada ağrı paternlerinin kendilerinin daha az tahmin edilebilir olduğu anlamına gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ergenlik çağından sonra adet sancıları iyileşir mi yoksa kötüleşir mi?
Adet görmeye başladıktan sonraki yıllarda yumurtlama döngüleri oturduktan sonra kramplar genellikle biraz şiddetlenir, daha sonra bazı kişiler yetişkinlik döneminde kademeli bir iyileşme bildirse de bu durum bireyler arasında önemli ölçüde değişir.
Ergenlik döneminde adet kanamasının sıklığı neden bu kadar daha değişkendir?
Yumurtlamayı düzenleyen hormonal sistem henüz olgunlaşmamıştır; bu durum, yumurtlama ve yumurtlamama döngülerinin bir karışımına yol açarak, döngüler stabilize olduktan sonra tipik olarak görülenlerden daha büyük akıntı hacmi dalgalanmalarına neden olur.
Ergenlerde adet öncesi sendromunu (PMS) teşhis etmek yetişkinlere göre daha mı zor?
Evet, bir dereceye kadar. Ergenliğin daha geniş kapsamlı duygusal ve hormonal değişimleri, döngüyle ilgili ruh hali semptomlarıyla örtüşebilir; bu da PMS'nin spesifik katkısını, diğer gelişimsel değişiklikler yerleştikten sonraki dönemlere kıyasla ergenlik yıllarında daha zor izole etmeyi mümkün kılar.
Uygulamada Takip Edin
Ergenlik dönemindeki adet döngüleri, özellikle menarştan sonraki ilk yıllarda, yerleşik yetişkin döngülerinden farklılık gösterebilir.