PMS u nastolatków: co jest normalne, a co nie

Objawy napięcia przedmiesiączkowego dotykają około 20–40% nastolatek miesiączkujących w stopniu, który zauważalnie wpływa na codzienne funkcjonowanie, podczas gdy u zdecydowanej większości kobiet zgłaszane są łagodniejsze objawy (Rapkin i Winer, 2009). Objawy zazwyczaj pojawiają się na tydzień przed miesiączką i ustępują w ciągu jednego lub dwóch dni od rozpoczęcia krwawienia.

Wzdęcia, tkliwość piersi, bóle głowy i lekkie zmęczenie należą do najczęściej zgłaszanych objawów fizycznych w okresie przedmiesiączkowym. Występują one w wyniku zmian hormonalnych w późnej fazie lutealnej, kiedy poziom estrogenu i progesteronu gwałtownie spada przed rozpoczęciem miesiączki. W tym okresie często występują również zaostrzenia trądziku, spowodowane wahaniami hormonalnymi wpływającymi na aktywność gruczołów łojowych w skórze.

Drażliwość, wahania nastroju i zwiększona wrażliwość na stres to typowe objawy emocjonalne związane z fazą przedmiesiączkową. Zaburzenia snu, takie jak trudności z zasypianiem lub wzmożona senność w ciągu dnia, są również często zgłaszane i wydają się być związane ze spadkiem poziomu progesteronu, hormonu o łagodnych właściwościach uspokajających.

Zespół dysforyczny przedmiesiączkowy, poważniejsze schorzenie dotykające około 3 do 8% kobiet miesiączkujących, obejmuje objawy na tyle intensywne, że znacząco zakłócają one naukę w szkole, relacje lub codzienne funkcjonowanie (Rapkin i Winer, 2009). Różni się on od typowego PMS nie tylko stopniem nasilenia, ale często również obecnością bardziej wyraźnych objawów nastroju, w tym wyraźnej depresji, lęku lub gniewu, które wydają się niewspółmierne do typowego temperamentu danej osoby. Nastolatka doświadczająca objawów na tyle poważnych, że powodują one opuszczanie dni w szkole, poważne konflikty z rodziną lub przyjaciółmi nawracające co miesiąc lub myśli o samookaleczeniu związane z okresem przedmiesiączkowym, powinna zostać zbadana przez lekarza, ponieważ wzorce te wykraczają poza to, co jest powszechnie uważane za typowe PMS.

Cechą charakterystyczną PMS, a także cięższego zespołu napięcia przedmiesiączkowego, jest wyraźny związek z czasem cyklu. Objawy powinny pojawić się na tydzień do dziesięciu dni przed miesiączką i ustąpić w ciągu kilku dni od rozpoczęcia krwawienia. Objawy emocjonalne lub fizyczne, które utrzymują się przez cały cykl, a nie kumulują się w tym okresie przedmiesiączkowym, sugerują inny problem leżący u podłoża niż sam PMS.

Regularna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu i ograniczenie spożycia kofeiny w dniach poprzedzających spodziewaną miesiączkę przynoszą umiarkowane korzyści niektórym kobietom w radzeniu sobie z objawami napięcia przedmiesiączkowego. Leki przeciwbólowe dostępne bez recepty łagodzą objawy fizyczne, takie jak ból głowy i skurcze, a śledzenie cykli pomaga nastolatce i jej rodzinie przewidywać ich przebieg i odpowiednio planować działania, szczególnie w okolicach terminów szkolnych lub ważnych wydarzeń.

Objawy, które są zauważalne, ale możliwe do opanowania i ustępują po rozpoczęciu miesiączki, zazwyczaj mieszczą się w typowym zakresie. Objawy na tyle poważne, że zakłócają comiesięczne uczęszczanie do szkoły lub relacje, sugerują wzorzec, który warto omówić z lekarzem.

Nie. Nasilenie objawów jest bardzo zróżnicowane, a u znacznej części nastolatek nie występują wcale lub prawie żadne zauważalne objawy napięcia przedmiesiączkowego.

Tak. Nasilenie i rodzaj objawów mogą się zmieniać wraz ze stabilizacją cykli hormonalnych w latach następujących po menarche, a dalsze zmiany czasami towarzyszą innym zmianom w życiu, takim jak poziom stresu lub rozpoczęcie hormonalnej antykoncepcji.

PMS Objawy są bardzo zróżnicowane. Objawy, które regularnie zakłócają naukę, relacje lub codzienne życie, wymagają profesjonalnej pomocy.